خانە کتاب كُردی
نشست «تخصصی روزنامه‌نگاری کردی؛ گذار یا بحران؟» در دانشگاه کُردستان برگزار شد
دومین نشست پاییزه پژوهشکده کردستان‌شناسی دانشگاه کردستان با عنوان «روند روزنامه‌نگاری کردی؛ گذار یا بحران؟» روز دوشنبه ۲۰ مهرماه ۱۴۰۵، با حضور کارشناسان، روزنامه‌نگاران و علاقه‌مندان این حوزه، در تالار فردوسی دانشکده علوم انسانی و اجتماعی دانشگاه کردستان برگزار شد.
در ابتدای نشست، بهنام دوروئی، دبیر نشست و مدیرمسئول پایگاه خبری تخصصی «خانه کتاب کُردی»، ضمن خیرمقدم به حاضران، از دکتر یادگار کریمی، رئیس پژوهشکده کردستان‌شناسی، و دکتر مسعود بیننده، مدیر گروه پژوهشی مطالعات تاریخ و فرهنگ این پژوهشکده، به‌دلیل فراهم‌کردن زمینه برگزاری چنین نشست‌هایی در حوزه رسانه کردی قدردانی کرد.
دوروئی در مقدمه‌ای به معرفی موضوع نشست و تشریح پیشینه تاریخی روزنامه‌نگاری کردی پرداخت. وی با تأکید بر اینکه تحول این عرصه روندی خطی و پیوسته نداشته است، به تلاش‌های موازی پیشگامان روزنامه‌نگاری کردی در شهرهایی چون استانبول، قاهره، لندن، بغداد، سلیمانیه، تهران، سنندج و مهاباد اشاره کرد و شکل‌گیری و گسترش مطبوعات کردی را حاصل مجموعه‌ای از این فعالیت‌های پراکنده اما مرتبط دانست. او همچنین با مرور نشریات منتشرشده در سه دوره پایه‌گذاری، گسترش و نهادینه‌سازی، زمینه‌های طرح پرسش محوری نشست، یعنی «گذار یا بحران؟»، را تشریح کرد.
تاریخ مطبوعات کردی؛ فراتر از مرزهای جغرافیایی
در بخش نخست نشست، توفیق رفیعی، روزنامه‌نگار باسابقه، سردبیر پیشین هفته‌نامه «سیروان» و پژوهشگر تاریخ مطبوعات استان کردستان، به بررسی روند شکل‌گیری و تحول مطبوعات این منطقه و معرفی چهره‌های تأثیرگذار آن پرداخت.
رفیعی تأکید کرد که تاریخ مطبوعات کردستان را نمی‌توان صرفاً به نشریات منتشرشده در این منطقه محدود کرد؛ بلکه این تاریخ شبکه‌ای از روزنامه‌نگاران، نویسندگان و چاپخانه‌داران را در بر می‌گیرد که در داخل و خارج از کردستان در توسعه فرهنگی و فکری آن نقش داشته‌اند.
در این بخش، از شیخ فرج‌الله زکی، بنیان‌گذار چاپخانه «مطبعه کردستان» در قاهره، ابوالبقاء سنندجی و نشریه «تمدن»، حسین حزنی موکریانی و فعالیت‌های مطبوعاتی او در شهرهای مختلف، و نیز آیت‌الله مردوخ کردستانی و نشریه «ندای اتحاد» یاد شد. رفیعی همچنین حسین حزنی موکریانی را از چهره‌های تأثیرگذار و از پیگیرترین و پرکارترین روزنامه‌نگاران تاریخ مطبوعات کردی معرفی کرد و او را نمونه‌ای از روزنامه‌نگاری مستقل و خودساخته دانست.
بررسی نشریات «کردستان»، «نامه کردستان» و «آرارات» با رویکردهای فرهنگی، اجتماعی و سیاسی، از دیگر محورهای این سخنرانی بود. همچنین فعالیت‌های مهدی فره‌پور، ذبیح‌الله منصوری و علی‌اصغر امیرانی، بنیان‌گذار مجله «خواندنیها»، مورد اشاره قرار گرفت. این مباحث بر گستردگی جغرافیایی فعالیت‌های مطبوعاتی شخصیت‌های برخاسته از کردستان و پیوند روزنامه‌نگاری با مسائل و مطالبات محلی تأکید داشت.
چالش‌های ساختاری روزنامه‌نگاری کردی
در ادامه، دکتر ابراهیم محمدحسینی، دکترای مدیریت رسانه و پژوهشگر حوزه رسانه کردی، به بررسی چالش‌ها و آسیب‌های ساختاری روزنامه‌نگاری کردی پرداخت. وی معتقد بود که روزنامه‌نگاری کردی در بسیاری از موارد، بخشی از خلأهای دیگر حوزه‌ها را جبران کرده است؛ حوزه‌هایی همچون هویت‌خواهی، ادبیات، شعر، رمان، تاریخ و زبان مادری که بخشی از بار طرح مسائل و مطالبات آن‌ها بر دوش مطبوعات قرار گرفته است.
محمدحسینی، فقدان یا ضعف حوزه‌هایی مانند روزنامه‌نگاری اجتماعی و مسئله‌محور، روزنامه‌نگاری اقتصادی، بنگاه‌های مطبوعاتی، سازمان‌های رسانه‌ای و مدیریت حرفه‌ای رسانه را از جمله چالش‌های این عرصه برشمرد. به گفته وی، رسانه در تجربه روزنامه‌نگاری کردی بیش از آنکه به‌مثابه یک صنعت نگریسته شود، عمدتاً به‌عنوان پدیده‌ای فرهنگی مورد توجه قرار گرفته است؛ رویکردی که به ضعف مدیریت رسانه‌ای و کاهش تداوم فعالیت بسیاری از نشریات انجامیده است.
وی همچنین بر ضرورت گذار از «پیام‌محوری» به «محصول‌محوری» در رسانه‌های کردی تأکید کرد و با اشاره به روندهای نوین روزنامه‌نگاری در جهان، توجه به محصول رسانه‌ای، ارزش اطلاعاتی و خلاقیت در تولید محتوا را از الزامات توسعه این حوزه دانست.
گفت‌وگو و تبادل دیدگاه‌ها
در پایان نشست، شماری از حاضران با سابقه فعالیت در حوزه روزنامه‌نگاری، دیدگاه‌ها و تجربه‌های خود را درباره وضعیت کنونی و چشم‌انداز مطبوعات کردی مطرح کردند. در این بخش، فرهاد هادی از هفته‌نامه «ده‌نگی کوردستان»، ماجد رموزی از پایگاه خبری «سرچاوه»، یحیی صمدی، روزنامه‌نگار، و دکتر ندرلو به بیان نظرات خود پرداختند و گفت‌وگویی درباره مسائل، چالش‌ها و آینده روزنامه‌نگاری کردی شکل گرفت.
این نشست با تأکید بر اهمیت شناخت تاریخی مطبوعات کردی و ضرورت توجه به چالش‌های حرفه‌ای، اقتصادی و مدیریتی رسانه‌ها، زمینه‌ای برای بررسی نسبت میان میراث تاریخی روزنامه‌نگاری کردی و الزامات تحول آن در شرایط کنونی فراهم کرد.
