ماڵی کتێبی کوردی
حقوق همبستگی در نشست تخصصی انجمن جامعهشناسی ایران-شعبه کردستان
روز سهشنبه شانزدهم تیرماه ١٤٠٥، در ادامه سلسله نشستهای انجمن جامعهشناسی ایران-شعبه کردستان، نشستی تخصصی با موضوع “چالشهای پیشروی حقوق همبستگی در جوامع سیاسی نوین” با حضور اساتید و پژوهشگران حوزه علوم اجتماعی و علوم سیاسی در سالن جلسات ادارهی کتابخانههای عمومی شهرستان سنندج برگزار گردید.
در ابتدای نشست، دکتر حسین محمدزاده عضو گروه تخصصی جامعهشناسی سیاسی انجمن، بهعنوان دبیر نشست به معرفی سخنران برنامه و فعالیتهای علمی و پژوهشی ایشان پرداخته و همچنین مقدمهای را در ارتباط با موضوع بحث برای حضار ارائه نمودند.
پس از مقدمهی دبیر نشست، سخنران برنامه دکتر شاهپور رمضانی، مباحث خود را با اشاره به مفاهیم و بنیانهای معرفتشناختی موضوع نشست آغاز کردند. ایشان در ادامه به اهمیت درک زمان حال و اکنونیت جامعه در فهم و صورتبندی مسائل اجتماعی و سیاسی اشاره نموده و بیان کردند که شناخت جامع و کامل از چالشهای پیشروی جوامع سیاسی منوط به میزان بهرهگیری پژوهشگران علوم اجتماعی از “مقوله فهم زمان” به عنوان یک ابزار معرفتشناسی در اندیشه منطقی است.
ایشان شناخت عمیق و اثربخش از پدیدههای سیاسی و اجتماعی را شناخت مبتنی بر درک مقتضیات زمان دانست و آن را مهمترین رویکرد برای تبیین راهبردهای نظری مبتنی بر حل مساله قلمداد نمود. عصر جدید، عصر بازاندیشی و متناسبسازی مکاتب نظری علوم انسانی در جهت انطباق یا شرایط و مقتضیات موجود در اکنونیت جوامع سیاسی است. احیای مطالبهگری فرهنگی و هویتی در سطوح محلی، ملی، منطقه ای وجهانی یکی از بارزترین پدیده های موجود در مناسبات دولت وجامعه در عصر جدید است. این پویایی و جهش هویتی در سطوح مختلف، دیدگاههای نظری جدیدی را در مکاتب اندیشگانی مختلف پدید آورده است. ایشان مهمترین چالش پیشروی جوامع سیاسی بويژه در کشورهای ناهمگن به لحاظ هویتی را “چالش امتناع از تمایز” و عقلانیت سیاسی مبتنی بر تکوارگی هویت دانست. در هنگامه جهش مطالبات هویتی گروههای هویتی مختلف در بطن و بافتار جامعه هر شکل از مواجهه تقابلی دولت در اشکال “عدم به رسمیت شناسی” ز طرف نظام سیاسی حاکم، موجبات بروز اختلال در مناسبات دولت و جامعه را فراهم می سازد که خود منجر به کاهش سرمایه اجتماعی، کاهش اعتماد عمومی و افزایش تنشها و منازعات سیاسی و اجتماعی میگردد. دکتر رمضانی مهمترین راهبرد برای مواجه با این وضعیت آنومیک را بهرهگیری از مکانیسمهای دوسویهی حقوقی-سیاسی دانسته و به نمونههای در این زمینه اشاره نمودند. مکانیسم های حقوقي همواره بهترین ابزار برای شناسایی و پذیرش گوناگونی هویتی در جوامع سیاسی است و مکانیسمهای سیاسی مبتنی بر عقلانیت اجماعی نیز همواره بهترین ابزار برای تحقق جامعه سیاسی توسعه گرا و مصالحهجو میباشد.
ایشان با ارجاع به دیدگاههای نظری اکسل هونت و یوهان گالتونگ بر اهمیت به رسمیتشناسی هویت فردی و گروهی پرداخت و نیاز به هویت و شناسایی و پذیرش را از بنیادیترین نیازهای کنونی در جوامع انسانی دانست. مبتنی بر همین دیدگاههای نظری، ایشان سلطهگری فرهنگی و تکوارگی هویتی را مهمترین عامل در جهت تشدید خشونت مستقیم و خشونت ساختاری در جوامع سیاسی قلمداد نمودند. رویکرد مورد اشاره همواره بر گسست اجتماعی و تشدید دیدگاههای مبتنی بر مرکز-پیرامون دامن خواهد زد. در ادامهی این روند اتخاذ راهبرد سیاست هویتی به مثابه یک مقاومت فرهنگی نیروهای پیرامونی در برابر تکوارگی هویت قدرت مرکزی پدیدار میگردد که در نهایت چیزی جز استیصال، ناپایداری و توسعه نیافتگی برای این جوامع سیاسی بهمراه نخواهد آورد. دکتر رمضانی نهادینهسازی نسل سوم حقوق بشر(حقوق همبستگی) را که بر “حق صلح، حق توسعه، حق تعیینسرنوشت جمعی، حق محیط زیست سالم” تاکید دارد، همان مکانیسم موثر حقوقیای برشمرد که میتواند بر چالش “امتناع از تمایز” و تکوارگی هویت در جامعه اثرگذار باشد؛ البته به شرط آنکه، همسو با مکانیسم حقوقی، مکانیسم سیاسی نیز مبتنی بر عقلانیت اجماعیای باشد که نقشوندی هویتهای مختلف در ساختار سیاسی اقتدار را به رسمیت بشناسد. دکتر رمضانی در ادامهی مباحث خود خاطرنشان ساخت همچنان که امتناع از تمایز و تکوارگی هویت، مهمترین آنومی و بیهنجاری سیاسی در ساختار اقتدار دولتهای تمامیتخواه میباشند، بهرسمیتشناسی تکثر هویتی و حقوق همبستگی نیز مهمترین ابزار اجتماعی برای استقرار نظامهای اجتماعی پایدار و مصالحه گرا است. ایشان در پایان نشست به بیان این نکته پرداختند که مقتضیات زمانی در اکنونیت جوامع سیاسی همسویی روند تحولات در مناسبات دولت و جامعه را به سمت و سوی مطالبات جامعه محور تسهیل نموده است. در خاتمهی نشست حاضران پرسشها و دیدگاههای خود را مطرح نموده و نقد و گفتگویی سازنده شکل گرفت.
بە کانال انجمن جامعەشناسی ایران_ شعبه کُردستان بپیوندید:
https://t.me/enjomanjameshnasikurdistan1404
